Wet DBA en Wet VBAR in 2026: wat betekent dit voor ZZP’ers en werkgevers?

Sinds januari 2025 voert de Belastingdienst actief controles uit op schijnzelfstandigheid. Bedrijven krijgen waarschuwingen, zelfstandigen worden aangesproken, maar boetes blijven nog achterwege. Dat verandert in 2026. Vanaf 1 januari wordt de Wet DBA volledig gehandhaafd en krijgen opdrachtgevers en ZZP’ers direct te maken met financiële gevolgen bij schijnzelfstandigheid.

Strengere handhaving in 2026

2025 is een overgangsjaar. De Belastingdienst kijkt mee, maar gebruikt dit jaar vooral om te waarschuwen en te begeleiden. Vanaf 2026 is dat voorbij. Dan worden er niet alleen strengere controles uitgevoerd, maar volgen er ook boetes en naheffingen. Belangrijk detail: de Belastingdienst kan correcties opleggen met terugwerkende kracht tot maximaal vijf jaar, maar nooit verder terug dan 1 januari 2025 (Fiscaal van Morgen, 2025).

De Wet VBAR in de praktijk

Naast de handhaving van de Wet DBA staat er nog een nieuwe wet klaar: de Wet VBAR (Verduidelijking Beoordeling Arbeidsrelaties en Rechtsvermoeden). Deze wet moet duidelijker maken of iemand écht zelfstandig is of feitelijk in loondienst werkt (DAS, 2024).

De kern zit in de WZOP-toets. Hierbij wordt gekeken naar drie elementen:

• Werknemerschap: signalen dat iemand onder aansturing of organisatie van de opdrachtgever werkt.
• Zelfstandigheid: kenmerken zoals eigen verantwoordelijkheid, eigen risico en vrijheid in uitvoering.
• Ondernemerschap: het hebben van meerdere opdrachtgevers en het actief werven van nieuwe opdrachten.

Daarnaast komt er een rechtsvermoeden van werknemerschap bij lage tarieven. Verdient een zzp’er minder dan €33 per uur? Dan mag hij of zij zich beroepen op werknemerschap, en moet de opdrachtgever aantonen dat er géén sprake is van een dienstverband.

Wat kun je nu doen?

Werkgevers en zelfstandigen doen er goed aan 2025 te gebruiken als voorbereiding. Dit is hét moment om werkrelaties te evalueren, contracten aan te scherpen en afspraken helder vast te leggen.

Bij WorkNed maken we dit eenvoudig. Ons platform helpt werkgevers en werkenden om afspraken transparant te regelen. Daarnaast hebben we een ZZP-checklist ontwikkeld die direct inzicht geeft in risico’s en aandachtspunten rondom schijnzelfstandigheid. Zo benut je dit overgangsjaar optimaal en voorkom je problemen in 2026.

 

FAQs

Wat is het verschil tussen de Wet DBA en de Wet VBAR?

De Wet DBA bestaat al langer en gaat over het beoordelen van de arbeidsrelatie tussen opdrachtgever en ZZP’er. De Wet VBAR is nieuw en moet dit duidelijker maken met de WZOP-toets én het rechtsvermoeden bij lage tarieven.

Vanaf wanneer wordt de Wet DBA écht gehandhaafd?

Vanaf 1 januari 2026 voert de Belastingdienst actieve handhaving in, inclusief boetes en naheffingen bij schijnzelfstandigheid. In 2025 wordt er alleen nog gewaarschuwd en begeleid.

Wat gebeurt er als de Belastingdienst schijnzelfstandigheid vaststelt?

Bij een negatieve beoordeling kunnen er vanaf 2026 boetes, naheffingen en correcties volgen voor zowel opdrachtgever als opdrachtnemer.

Kun je als ZZP’er nog wel veilig opdrachten uitvoeren na 2026?

Ja, zolang je duidelijk zelfstandig werkt, meerdere opdrachtgevers hebt en je afspraken goed vastlegt. Gebruik tools zoals de WZOP-toets om je positie te checken.